Overlevingspensioen

Het overlevingspensioen (OP) is een pensioen dat uitgekeerd wordt aan de langstlevende huwelijkspartner van een werknemer, ambtenaar of zelfstandige, de langstlevende ex-huwelijkspartner van een ambtenaar of de wezen van een ambtenaar, mits voldaan is aan enkele voorwaarden. Het bedrag van het overlevingspensioen wordt berekend aan de hand van de loopbaan van de overleden huwelijkspartner. Meer informatie over het overlevingspensioen en de daaraan verbonden voorwaarden kan u terugvinden op de website van de Federale Pensioendienst. (Overlevingspensioen, weduwepensioen of weduwnaarspensioen | Federale Pensioendienst).

Een van de voorwaarden om recht te kunnen hebben op een overlevingspensioen is de leeftijd van de langstlevende huwelijkspartner. Wanneer niet aan deze leeftijdsvoorwaarde is voldaan, kan men in aanmerking komen voor een overgangsuitkering. Deze pagina richt zich uitsluitend op het overlevingspensioen. Voor meer detail over de overgangsuitkering, volg deze link om de pagina te openen.

Wie ontvangt een overlevingspensioen?

Ontdek op onderstaand dashboard wie een overlevingspensioen ontvangt. De aantallen hebben betrekking op alle personen die in januari 2025 een overlevingspensioen ontvangen hebben van de FPD. Om te focussen op een bepaalde deelgroep volstaat het om op het bijhorende balkje of donut te klikken. Door een tweede maal te klikken wordt opnieuw de globale situatie getoond.

Enkele vaststellingen

• Overlevingspensioenen worden vooral toegekend aan vrouwen. Een mogelijke verklaring hiervoor kan zijn dat mannen vaker een hoog eigen rustpensioen hebben opgebouwd waardoor geen recht geopend wordt op een overlevingspensioen na overlijden van de partner. Er is immers een beperking op het cumuleerbaar bedrag met andere inkomsten.
• Bijna 3 op 4 personen combineert het overlevingspensioen met een eigen rustpensioen.
• Gepensioneerden die enkel een overlevingspensioen ontvangen, zijn gemiddeld 3 jaar jonger dan de totale gemiddelde leeftijd. 31% van de gepensioneerden met enkel een overlevingspensioen is jonger dan 65 jaar, 20% is ouder dan 90 jaar.

Gemiddelde pensioenbedragen

Cumulatie van overlevings- en rustpensioen

73% van de gerechtigden combineert een overlevingspensioen met een eigen rustpensioen.  Op onderstaand dashboard wordt het pensioenbedrag van personen die een overlevingspensioen combineren met een rustpensioen afgezet tegen het totale pensioenbedrag per leeftijdsklasse vanaf 60 jaar. Om te focussen op een bepaalde deelgroep kan een extra filter aangeduid worden. Door een tweede maal te klikken wordt opnieuw de globale situatie getoond. Als de deelgroep te klein is, kunnen er geen conclusies uit getrokken worden.

Enkele vaststellingen

• Bij de jongere leeftijdsklassen wordt het aandeel eigen rustpensioen belangrijker. Hogere overlevingspensioenen worden toegekend aan de oudere leeftijdsklassen.
• Het gemiddelde overlevingspensioen van mannen ligt opvallend lager dan het gemiddelde overlevingspensioen van vrouwen. Mannen hebben vaker een hoger eigen rustpensioen opgebouwd waardoor de cumulgrens sneller bereikt wordt.

Zuiver overlevingspensioen

Aan 27% van de gerechtigden wordt enkel een overlevingspensioen uitgekeerd. Op onderstaand dashboard wordt het pensioenbedrag van personen die uitsluitend een overlevingspensioen ontvangen weergegeven opgedeeld per leeftijdsklasse. Om in te zoomen op een bepaalde deelgroep, volstaat het een extra filter aan te duiden. Door een tweede maal te klikken wordt opnieuw de globale situatie getoond. Als de deelgroep te klein is, kunnen er geen conclusies uit getrokken worden.

Enkele vaststellingen

• We zien een daling van het aantal personen en het pensioenbedrag vanaf 65 jaar. Een deel van de gerechtigden heeft een eigen rustpensioen opgebouwd en neemt dit op bij het bereiken van de pensioenleeftijd (zie grafiek hierboven voor de bedragen met cumulatie RP-OP).   
• Gepensioneerden met de niet-Belgische nationaliteit ontvangen veel lagere bedragen. 

Hoe evolueren de overlevingspensioenen?

Is er de afgelopen jaren sprake van een afname van het aantal personen dat een overlevingspensioen ontvangt en zo ja zien we dat in vergelijkbare mate terug tussen mannen en vrouwen en tussen de verschillende leeftijdsklassen? Ontdek het hier op onderstaande dashboard. Om een profiel te bepalen volstaat het in de desbetreffende filters de gewenste vakjes aan te klikken.

Enkele vaststellingen

• Het aantal personen met een overlevingspensioenen neemt jaar na jaar af. Bij mannen zien we wel een lichte stijging.
• Bij de jongste leeftijdsklasse neemt het aantal af door de geleidelijke verhoging van de leeftijd om het recht op een overlevingspensioen te openen.
• Het aantal personen dat een overlevingspensioen combineert met een eigen rustpensioen neemt toe.

Het belang van een overlevingspensioen

Het overlevingspensioen wordt toegekend aan de langstlevende huwelijkspartner waarbij in het bedrag rekening gehouden wordt met cumulatieregels. In het dashboard hieronder zie je het belang van een overlevingspensioen afgezet tegen het totaal aantal verweduwde 65-plussers. Om in te zoemen op een bepaalde deelcategorie volstaat het om de desbetreffende filter aan te klikken.

Enkele vaststellingen

• 91% van de weduwes ontvangt in 2025 een overlevingspensioen, al dan niet in combinatie met een eigen rustpensioen.
• Mannen ontvangen zelden uitsluitend een overlevingspensioen. Bij vrouwen wordt dit aandeel groter bij leeftijdsklassen vanaf 80 jaar. 
• Het aantal en aandeel mannen dat overlevingspensioen ontvangt bij het eigen rustpensioen is in stijgende lijn, terwijl het totaal aantal overlevingspensioenen jaar na jaar afneemt.